Polietilen hammaddesinin yoğunluğunun spesifikasyonlara uygun olup olmadığının tespiti için yapılır. Analitik terazi ile yapılan havada ve yoğunluğu önceden bilinen sıvıdaki tartımların sonucu standardın belirttiği hesaplama ile bulunur.

Granül haldeki plastik hammaddenin karakteristiğinin analiz edilebilmesi için kullanılır. Malzemenin belirli bir sıcaklık ve yük altında belirli zaman diliminde eriyerek gösterdiği akma miktarının hesaplanmasıdır. Hammaddenin göstereceği davranış simule edilerek uygunluğu veya uygunsuzluğu tespit edilir. malzemenin yumuşak mı ? , yoksa Sert mi olduğunu görebiliriz.

Malzemelerin iç ve dış etkilerden dolayı boyut/ şekil değişiminin ölçütüdür. Boruların bir etüvün içinde belirli bir sürede ve belirli bir sıcaklığa maruz bırakıldıktan sonra % olarak ilk halinden ne kadar uzama veya kısalma davranışı yaptığının analiz eden test yöntemidir.

Vicat testi, plastik numunelerin yük altında deforme olma sıcaklığını test etmek ve belirli yük altında iğnenin plastik numuneye girdiği sıcaklığı test etmek için kullanılan metottur. Malzemenin sertliğini belirlemede kullanılan 1 mm2 çapında bir iğnenin malzemeye standartta belirtilen kuvvet altında battığı sıcaklığın tayinidir

Boruların çalışma ömrünün hızlandırılmış olarak yüksek deney şartlarında belirlendiği bir test yöntemidir. Boruların standartlarda verilen belirli bir sıcaklık, çevre gerilemesi ve süre altında iç hidrostatik basınca maruz bırakıldığında ; test süresi sonucunda boru cidarında hasar oluşmamalıdır.

Plastik malzemelerin etüvde belirli sıcaklık ve süre uygulaması sonunda fiziksel değişiklik analizinin yapıldığı testtir. Boru cidarında kat ayrılması, çatlak ve kabarcıklar olmamalıdır. Örneğin; boru numunesinden 20 ± 0,5 cm’lik bir parça kesilir . Etüv sıcaklığı 150± 2 ºc ye ayarlanır. Sıcaklık 100 ºc ulaşınca numuneler etüv içerisine plakalar üzerinde yatay olarak konulur. Plakalar önceden pudralanmış olmalıdır. Yoksa numuneler plakalara yapışabilir. Etüv tekrar 150 ºc ulaştığında numuneler 30 dakika süre ile etüv içerisinde bekletilir. 30 dakika sonra numuneler etüvden çıkartılarak oda sıcaklığına ulaşıncaya kadar soğutulur. Numuneler soğuduktan sonra inceleme yapılır.

Borunun uzun dönem performansında termal ve oksijen etkiler ile polimer yapısında bozulmanın incelendiği testtirmalzemeye yüksek sıcaklık altında oksijen verilmesi ile şok şartlandırma şartları oluşturularak bozulma süresi tespit edilir. Bu test min. 20 dk'yı aşmamalıdır.

Plastik boruların dış yüklere karşı dayanımının belirlendiği bir testtir. Borulara belirli bir hızda %3 iç çap deformasyonu uygulanır . Uygulanan kuvvet değeri standartlarda belirlenen formülasyonda kullanılarak SN değeri kN/m2 birimi ile bulunur.

profil kesitle plastik boruların belirli bir hızda iç çapının %30 oranında sıkıştırılması sonunda boruda deformasyon, kuvvet kaybı kırılma , çatlama vb. davranış analizinin yapıldığı testtir.

boru gövdesinin uv ışınlarına mukavemetini sağlanması için yapısında bulunan karbon miktarının % olarak tespit edilmesi amacı ile yapılır. Azot gazı ile kül fırınında yakılan numuneden yanmayan kısım olan karbonun miktarı standartta belirtilen hesaplamalar ile % olarak tayin edilir.

Boru hattı sistemleri için üretilen termoplastik ürünler genellikle renklendirilirler. Tipik olarak ince karbon siyahı parçacıkları veya renklendirilmiş pigmentler kullanılır. Bu malzemeler normalde boru ekstrüzyonu öncesi hammaddelere karıştırılır. Ürünün dış ortamlarda kullanılması veya depolanması durumunda polimerin uv ışınlar ile bozulmasını önlemektir. Dağılım göstermiş parçacık boyutlarının fiziksel ölçümü ile dağılım derecesinin değerlendirilmesi ve parçacık büyüklüğü dağılımının aritmetik olarak sınıflandırılması için kullanılan test yöntemidir.

Boruların düşük ısılarda kondüsyonlandıktan sonra saat yönünde çevresel olarak belirli bir form ve ağırlıktaki kütlenin belirli bir yükseklikten serbest düşmesi ile borunun kırılma ve çatlamalara karşı standartta belirtilen hasar sayısınca mukavemetinin ölçüldüğü testtir .

Malzemenin kopma anındaki uzama miktarının % olarak belirlendiği testtir. Universal çekme cihazı ile yapılan kopma uzaması testi sabit hız altında test edilen numunenin kopma noktasına kadar çekilmesi ile yapılır. Uzama miktarı cihaz üzerindeki ekstansiyometre yardımı ile otomatik ölçülür.

Polietilen boru malzemesinin belirli bir sıcaklıkta etüve konulan bir numunenin kütle kaybının tespiti için kullanılan bir metottur

Yer altındaki basınçsız termoplastik boru sistemleri için elastometrik halka tipli contalı bağlantıların sızdırmazlığının tayininde kullanılan bir deney yöntemidir. Su sızdırmazlık deneyi uygulanırken, sistem en düşük seviyeden (dolum vanası) en yüksek seviyeye kadar filtre edilmiş su ile doldurulur ve sistemin havası alınır. Sistem 0,5 bar basınç altında en az 15 dk süre ile sızdırmazlık açısından kontrol edilir.

Polietilen boruların üzerine çentikler açılarak borunun İç basınç testi ile boru performansının ölçüldüğü testtir. Test sonunda Boruda herhangi bir patlama oluşmaması beklenir.

Plastik boru ve bağlantı parçalarının boyutlarının ölçülmesini veya ölçümlerin doğruluğunun belirlenmesini kapsar. Bu deney yöntemi, geometrik sınırlara uygunluğu kontrol etmek üzere açıların, çapların, uzunlukların, dikliklerinin ve et kalınlıklarının ölçülmesi işlemlerini kapsar.

Charpy darbe deneyi yatay ve basit kiriş halinde iki mesnete yaslanan bir numunenin çentik tabanına bir sarkacın ucundaki çekiçle darbe yapılması ve çentik tabanında meydana gelen çok eksenli gerilmeler etkisi ile numunenin kırılması için gerekli enerjiyi belirleme şeklidir.

Plastik boru ve ek parçaların diklorometan (DCM) ortamında, belirli bir sıcaklıkta kimyasal dayanımının değerlendirilmesi amacıyla yapılır. Numune, standardın belirttiği sıcaklığa ayarlanmış diklorometan içerisine belirli bir süre maruz bırakılır. Deney sonunda numune yüzeyinde çatlama, yumuşama, deformasyon veya çözünme gibi fiziksel değişimler gözlemlenerek malzemenin diklorometana karşı direnci değerlendirilir. Malzemenin saldırıya uğramaması ve jelleşme olmaması beklenir.

PE boruların alın kaynaklı bağlantılarının mekanik performansının değerlendirilmesi amacıyla yapılır. Kaynaklı bölgeden hazırlanan deney numuneleri çekme cihazında kopuncaya kadar yüklenir. Deney sonucunda bağlantının çekme mukavemeti belirlenir ve kopmanın kaynak bölgesinde mi yoksa ana malzemede mi gerçekleştiği incelenerek hasar tipi değerlendirilir.

Elektrofüzyon (elektrik eritme) yöntemi ile birleştirilmiş polietilen (PE) boru ve ek parçalarının kaynak kalitesinin değerlendirilmesi amacıyla yapılır. Kaynaklı bölgeden hazırlanan deney numunesi, sıyırarak ayırma düzeneğinde belirli bir hızda çekilerek ayrılır. Deney sırasında gerekli kuvvet ölçülür ve ayrılma yüzeyi incelenerek bağlantının dayanımı ile hasar tipi değerlendirilir.

Elektrofüzyon yöntemi ile birleştirilmiş polietilen (PE) boru ve ek parçalarının kaynak bölgesinin mekanik dayanımının değerlendirilmesi amacıyla yapılır. Kaynaklı numune, sıkıştırma düzeneğinde belirli bir hızda yüklenerek ayrılmaya zorlanır. Deney sırasında uygulanan kuvvet ve numunenin davranışı gözlemlenir; ayrılma şekli incelenerek bağlantının dayanımı ve hasar tipi değerlendirilir.

Elektrofüzyon yöntemi ile birleştirilmiş polietilen (PE) boru ve ek parçalarında kaynak bölgesindeki yapışma mukavemetinin değerlendirilmesi amacıyla yapılır. Kaynaklı bölgeden hazırlanan deney numunesi, çekme cihazında yırtılma prensibine göre yüklenir. Deney sırasında gerekli kuvvet ölçülür ve yırtılma boyunca numunenin davranışı incelenerek bağlantının yapışma dayanımı ve hasar tipi değerlendirilir.

Plastik boru ve ek parçaların belirli bir sıcaklıkta maruz kaldıkları ısıl etkinin değerlendirilmesi amacıyla yapılır. Numune, standardın belirttiği sıcaklık ve süre şartlarında şartlandırılır. Deney sonrasında numune yüzeyinde oluşabilecek çatlama, kabarma, deformasyon, renk değişimi veya diğer bozulmalar gözle incelenerek malzemenin sıcaklığa karşı davranışı değerlendirilir.

Plastik boruların dış yükler altında deformasyona karşı gösterdiği direncin belirlenmesi amacıyla yapılır. Numune, iki paralel plaka arasında belirli bir hızda sıkıştırılır ve çapındaki değişime karşı oluşan kuvvet ölçülür. Elde edilen kuvvet-deformasyon değerleri kullanılarak borunun çember rijitliği hesaplanır ve malzemenin mekanik performansı değerlendirilir. Kuvvet uygulanan yönde boru iç çapındaki değişme 0,03 dj’den fazla olmamalıdır.

Plastik boruların deformasyon sonrası elastik davranışını ve eski şekline geri dönme kabiliyetini belirlemek amacıyla yapılır. Numune belirli bir oranda çember deformasyonuna maruz bırakılır ve ardından yük kaldırılarak belirli bir süre beklenir. Bu süre sonunda borunun başlangıç çapına ne ölçüde geri döndüğü gözlemlenerek çember esnekliği değerlendirilir.

Plastik boru ve ek parçalardaki kilitli bağlantı bölgelerinin mekanik dayanımının belirlenmesi amacıyla yapılır. Numune, çekme cihazına bağlanarak kilit bölgesi eksenel yönde kopuncaya kadar yüklenir. Deney sırasında maksimum kuvvet kaydedilir ve kopmanın gerçekleştiği bölge incelenerek kilit bağlantısının çekme mukavemeti değerlendirilir.

Plastik Daire kesitli spiral sarımlı – yeraltı drenaj, yağmur suyu ve kanalizasyon sistemlerinde kullanılan boruların ek yeri mukavemeti tayin yöntemidir. Ortasında ek yeri bulunacak şekilde hazırlanan deney numunesine kuvvet uygulanarak deneye tabi tutulduğunda, kilit yerinde gözle görülür bir ayrılma meydana gelmemelidir.

Plastik boru ve ek parçalardaki kilitli bağlantı sistemlerinin montaj sonrası sıkılık ve tutuculuk performansının belirlenmesi amacıyla yapılır. Numune, standarda uygun şekilde birleştirilerek kilit mekanizmasının açılmaya karşı direnci ölçülür. Uygulanan kuvvet altında kilidin gevşeme, açılma veya yerinden çıkma davranışı gözlemlenir ve bağlantının kilit sıkılığı değerlendirilir.

Kalınlığı 1 mm’den fazla olan kalıplama ve ekstrüzyon plastiklerinin çekme özelliklerinin tayinini belirlemek amacıyla uygulanan test yöntemidir.
Bu metoda göre test numunesi, numune kırılıncaya kadar sabit bir hızda ana uzunlamasına ekseni boyunca veya stres (yük), gerinim (uzama) önceden belirlenmiş bir değere ulaşana kadar uzatılır. Bu işlem sırasında, numune tarafından taşınan yük ve uzama ölçülür.

Kalınlığı 1 mm’den az olan film veya levhaların çekme özelliklerinin tayinini belirlemek amacıyla uygulanan, test metodunu kapsar.

Plastik ve termoplastiklerin yırtılma mukavemetlerinin tayin etmek için uygulanan test yöntemidir.
Metot A, şerit şeklindeki deney parçasının kullanıldığı,
Metot B, çentikli (derinliği belli) veya çentiksiz açılı bir dene parçasının kullanıldığı,
Elastomerik ve benzeri polimer malzemelerin yırtılma dayanımının belirlenmesi amacıyla yapılır. Standartta şekli belirtilen numuneler çekme cihazında kontrollü hızda yırtılmaya zorlanır. Deney sırasında yırtılmayı başlatmak ve ilerletmek için gerekli kuvvet ölçülerek malzemenin yırtılma mukavemeti değerlendirilir.

Kablo muhafaza borularının mekanik darbe dayanımının belirlenmesi amacıyla yapılır. Numuneler standartta belirtilen sıcaklık ve şartlarda hazırlanarak belirli kütlede bir darbe ağırlığının serbest düşürülmesi veya darbe uygulanması ile test edilir. Darbe sonrası numunede çatlama, kırılma veya hasar oluşup oluşmadığı gözle incelenerek, suyun ve ışığın girmesine izin verecek herhangi bir çatlak olup olmadığı kontrol edilerek borunun darbe dayanımı değerlendirilir.

Yer altında gömülü boru sistemleri (boru sistemleri kablo tesisi) için yapılan sıkıştırma deney yöntemidir. Sıkıştırma işlemine orijinal iç çap değerinin %5’ine eşdeğer olan düşey sapma oluncaya kadar devam edilir. %5 sapmaya ulaştığı anda uygulanan kuvvet değeri kaydedilir. Kuvvet değerinin numuneye uygun değerden daha fazla olup olmadığı kontrol edilir

Olefin esaslı plastik malzemelerde karbon siyahı (carbon black) içeriğinin belirlenmesi amacıyla yapılır. Numune belirli bir sıcaklık programına göre kontrollü şekilde ısıtılarak organik kısmın uzaklaştırılması sağlanır. Geriye kalan inorganik kalıntı içerisindeki karbon siyahı miktarı tartım yöntemiyle hesaplanır ve malzemenin karbon siyahı oranı belirlenir.

Plastik malzemelerde çevresel çatlak ilerleme direnci (ESCR) tayini esaslarını oluşturmaktadır. Çevresel çatlak ilerlemesi, kısmen düşük çekme gerilmesi ve çevresel koşullar altında bir malzemede oluşan çatlakların oluşmasıdır. Belli sıcaklık ve gerilme altında poliolefin maddeler bazı kimyasallara maruz kaldıklarında aynı sıcaklık ve gerilme altında bu kimyasalların bulunmadığı ortama göre daha erken hasara uğrar. Bu olaya çevresel çatlak ilerlemesi (ESC) denir. Malzemenin çevresel çatlak ilerlemesine direncine de çevresel çatlak ilerleme dayanan veya kısaca ESCR (Environmental Stress Cracking Resistance) adı verilir.

Elastomer ve plastik malzemelerin yüzey sertliğinin belirlenmesi amacıyla yapılır. Numune yüzeyine belirli geometriye sahip bir batıcı uç (durometre) standartta tanımlanan kuvvet ile uygulanır ve malzemenin batmaya karşı gösterdiği direnç ölçülür. Ölçüm sonucu Shore A skalasında ifade edilerek malzemenin sertlik değeri belirlenir.

Plastik boru ve ek parçalarının yüzey kalitesinin ve genel görünüm özelliklerinin kontrol edilmesi amacıyla yapılır. Numuneler çıplak gözle veya uygun büyütme altında incelenerek yüzeyde çatlak, gözenek, çizik, renk farklılığı, deformasyon ve benzeri kusurların olup olmadığı değerlendirilir. Ürünün standarda uygun görsel kalite kriterlerini sağlayıp sağlamadığı kontrol edilir.

Termoplastik su tutucu contaların, kalıplanmış, ekstrüde edilmiş ve kalenderlenmiş katı kauçuk ürünlerin boyut ölçümü için uygulanır. Deney numunesinin kalınlığı, genişliği, ankraj genişliği, ankraj diş yüksekliği, genleşme bölümü vb. ölçümleri yapılır.
Conta kalınlıkları, basınç uygulanan yüzey çapı 10 mm olan cihaz ve 20 kPa’lık uygulama basıncı altında tayin edilir.

Su yalıtım örtülerinin birim alan başına kütlesinin belirlenmesi amacıyla yapılır. Numuneler standartta belirtilen ölçülerde kesilerek hassas terazi ile tartılır. Elde edilen kütle değeri, numune alanına bölünerek birim alan kütlesi hesaplanır ve malzemenin homojenliği ile kalite kontrolü değerlendirilir.

Su yalıtım örtülerinin kalınlık değerlerinin belirlenmesi amacıyla yapılır. Numune üzerinde belirlenen noktalardan, standarda uygun ölçüm cihazı kullanılarak kalınlık ölçümleri alınır. Elde edilen değerler değerlendirilerek malzemenin kalınlık homojenliği ve standarda uygunluğu kontrol edilir

Elastomerik malzemelerin girinti (indentation) sertliğinin belirlenmesi amacıyla yapılır. Numune yüzeyine standartta belirtilen geometriye sahip durometre ucu belirli bir kuvvet ile uygulanır ve malzemenin batmaya karşı gösterdiği direnç ölçülür. Ölçüm sonucu Shore skalasında ifade edilerek malzemenin sertlik değeri belirlenir.

Plastik ve kauçuk esaslı su yalıtım örtülerinin sıcaklık etkisi altında boyutsal değişim davranışlarının belirlenmesi amacıyla yapılır. Numuneler belirli sıcaklık ve süre şartlarında bekletildikten sonra uzunluk ve genişlik ölçümleri alınır. Başlangıç ve son ölçümler karşılaştırılarak malzemenin boyutsal değişim oranı hesaplanır ve boyut kararlılığı değerlendirilir.

-Geotekstil ve ilgili ürünlerin birim alan başına kütlesinin belirlenmesi amacıyla yapılır. Numuneler standartta belirtilen ölçülerde kesilerek hassas terazi ile tartılır. Elde edilen kütle değeri, numune alanına bölünerek birim alan kütlesi hesaplanır ve ürünün homojenliği ile kalite özellikleri değerlendirilir.

Geotekstil ve ilgili ürünlerin belirli bir referans basınç altında kalınlık değerinin belirlenmesi amacıyla yapılır. Numune, standarda uygun ölçüm cihazı ile sabit ve tanımlı bir basınç uygulanarak ölçüm düzeneğine yerleştirilir. Uygulanan bu sabit basınç altında numunenin kalınlığı ölçülerek malzemenin kalınlık performansı değerlendirilir.